Waarom we twee afzonderlijke dingen willen op hetzelfde moment

Waarom we twee afzonderlijke dingen willen op hetzelfde moment

Werken aan uitdagingen in ons leven vraagt altijd om een verandering in ons gedrag. Of we nou willen stoppen met roken, vaker willen sporten, tot tien willen tellen voordat we uitvallen of minder kleren willen kopen; in elk van deze gevallen is er gedrag dat we graag afleren of gedrag dat we onszelf juist willen aanleren. We ervaren allemaal dat gedragsverandering niet zo eenvoudig is. We vergeten ons voornemen, vallen ten prooi aan een verleiding of vinden het simpelweg te spannend om ander of nieuw gedrag te vertonen. In veel gevallen lijkt het haast onmogelijk om de juiste keuze te maken, maar is dat wel zo? Of passen we gewoon de verkeerde strategieën toe?

Rondom gedrag is ons brein grofweg onder te verdelen in twee verschillende delen: een nieuw deel en een ouder deel. Het nieuwe deel van ons brein is erg goed in het inschatten welk gedrag ons in de toekomst het meest oplevert. Je kunt dit deel beschouwen als jouw rationele ‘ik’ of het bewuste. Het zorgt ervoor dat je jouw doelen en waarden voor ogen kunt houden en je kunt kiezen om iets moeilijks te doen ten gunste van een toekomstig voordeel. Het oudere deel bestaat uit jouw impulsen, gewoontes, oude overtuigingen en nog veel meer. Het is ook wel jouw impulsieve ‘ik’ of het onderbewuste. Beide delen zijn onderdeel van de persoon die we zijn en we wisselen voortdurend tussen deze twee versies van onszelf.

Het lastige van deze twee afzonderlijke delen is dat ze niet goed met elkaar samenwerken. Dit leidt ertoe dat we in veel gevallen twee afzonderlijke dingen willen. Enerzijds willen we afvallen en anderzijds willen die zak koekjes opeten. We willen graag loskomen van een oude overtuiging over onszelf, maar een deel van ons blijft er krampachtig aan vasthouden. Het lijkt net alsof we twee dingen tegelijk willen en dat is in feite ook zo. Dat brengt de nodige lastige situaties met zich mee en maakt gedragsverandering flink ingewikkeld.

Een mammoet en zijn berijder

Ikzelf maak graag gebruik van de analogie van een mammoet en zijn berijder om de relatie tussen deze twee delen te weergeven. De mammoet staat symbool voor het oudere gedeelte en de berijder voor het nieuwe gedeelte van ons brein. De weg die de berijder samen met de mammoet aflegt, kun je zien als het gedrag dat jij vertoont. Het grootste gedeelte van de tijd bepaalt de mammoet waar jullie heen gaan en zo hoort het ook te zijn. De mammoet heeft het beste met je voor en doet slechts hetgeen dat in het verleden goed heeft gewerkt – zij het in jouw verleden of in het leven van een voorouder. Zo nu en dan stuurt de berijder de mammoet aan omdat de berijder door heeft dat een andere keuze betere uitkomsten oplevert. De berijder helpt je om gezond te eten, aandacht te geven aan je grootmoeder en helpt je om een vervelende opmerking in te slikken op het laatste moment.

Waarom een mammoet en een berijder?

Ten eerste zie ik de mammoet als een slim, wijs en sympathiek dier – net als een olifant dat in mijn ogen is. De mammoet is impulsief en houdt stug vast aan oud gedrag en doet dat in de overtuiging dat dat goed voor ons is. Hij is vele malen belangrijker voor ons dan dat de berijder is, ook al zien we dat zelf wellicht anders. Door de oudere delen van je brein voel je bijvoorbeeld verliefdheid, heb je honger of ren je weg als je in gevaar bent. Ten tweede is een mammoet vreselijk sterk en dat is jouw onderbewuste ook. Wanneer de mammoet een specifieke kant op wilt, is het lastig om hem aan te sturen. We laten ons gedrag dan ook vaker door onze mammoet bepalen dan dat we zouden willen. Tot slot heb ik gekozen voor een mammoet en niet voor een olifant. Dat doe ik omdat de mammoet succesvol is geweest in een tijd waar we niet langer in leven. Dit is ook gaande met de oudere delen van ons brein, dat onder andere ons instinct herbergt. Ons instinct is geëvolueerd aan de hand van uitdagingen in een omgeving waar we niet langer in leven – in kleine stammen op de Afrikaanse savanne. We worden door onze mammoet voortdurend naar gedrag gestuurd dat ons toentertijd veel opleverde, maar wat niet langer functioneel is. Zo geven we buitensporig veel om de mening van anderen (om te voorkomen dat we uit de stam worden gezet), zijn we van nature bang voor slangen en spinnen (zeer gevaarlijk op de Afrikaanse savanne) en zijn we altijd op zoek naar het verhogen van onze status (zodat onze overlevings- en voortplantingskansen flink toenemen).

Succesvol zijn in deze wereld vraagt om kennis over de berijder, de mammoet en de relatie tussen deze twee.

Meer leren over jouw mammoet en berijder?

Cursusaanbod

Aanmelden voor de blog

Wil jij op de hoogte blijven van mijn avonturen, worstelingen en overwinningen? Meld je aan!

Eerdere blogs

Baldadigheid inzetten om los te komen van ingesleten patronen In een artikel deze week [...]

april 4th, 2019|

Van een groot naar een klein(er) vraagstuk Wanneer we nadenken over het verbeteren van [...]

maart 11th, 2019|

Uitstellen; waarom doen we het en wat kunnen we eraan doen? We kennen het [...]

februari 13th, 2019|

Een kleine investering met een grote impact Elk moment dat we iets willen veranderen, [...]

februari 8th, 2019|

Gedachten; de waarheid of slechts willekeur? Ik ben een slechte slaper. Ik wilde even [...]

januari 25th, 2019|
2019-02-09T15:05:14+01:00

Geef een reactie