Keuzes die er echt toe doen voor jou

In de zomer van 2016 rondde ik mijn master Gedragsverandering af aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Terwijl ik had geleerd om het gedrag van anderen te veranderen, wist ik maar matig hoe ik dat bij mijzelf kon doen. Ik ging te laat naar bed, ik at niet gezond, ik zat teveel achter de computer, ik maakte stomme grapjes als ik mij onzeker voelde en ik ging naar verjaardagen of andere gelegenheden terwijl ik liever thuis bleef. Een beetje een flapdrol zou ik mezelf wel willen noemen. Toen ik eenmaal besloot dat het tijd werd om het anders te doen, kwam ik tot een pijnlijke conclusie: dat is zo eenvoudig nog niet.  

Ik vind het verdraaid lastig om van gedrag te veranderen

Ten eerste: wat ga ik veranderen? Ik kan het wel allemaal anders of beter willen, maar wat betekent dat precies? Moet ik een nieuwe hobby zoeken of minder televisie kijken? Als ik te weinig energie heb, is dan mijn brein overbelast of is het juist onderbelast? Al deze vragen zijn lastig te beantwoorden. Weten dat je het anders wilt, maakt het niet duidelijk wat je het best kunt veranderen. Een probleem. Ten tweede: als ik eenmaal weet wat ik wil veranderen, hoe kan ik dat dan het best doen? Er zijn tegenwoordig ontelbaar veel aanbieders die beloven dat ze me – eenvoudig – kunnen helpen. Dat lijkt fijn, maar als verschillende personen zweren bij een verschillende aanpak, hoe bepaal ik dan wie de waarheid spreekt? Als het zo eenvoudig is als men beweert, waarom spreekt iedereen elkaar dan tegen? Om meer geluk te ervaren, zegt de een dat ik meer moet mediteren, de ander dat ik meer moet sporten, een derde dat het allemaal om een mindset draait en de vierde beweert dat mijn chakra’s niet open staan – misschien moet ik het wel allemaal doen? Als ik weet wat ik wil veranderen, is het niet direct duidelijk hoe ik dat het best kan doen. Probleem twee. Tot slot kwam ik misschien nog wel het grootste obstakel tegen: veranderen gaat niet vanzelf. Om ander gedrag te vertonen, zal ik de innerlijke strijd met mijzelf moeten winnen. Ik weet soms precies welk gedrag ik moet uitvoeren om mij prettiger te voelen en toch doe ik het niet. Waarom niet?! Veranderen van gedrag kost aandacht, energie en moeite en dat waren nou precies de dingen die ik niet voorhanden had. Veel gemakkelijker leek het om alles bij hetzelfde te laten en te accepteren dat ik nou eenmaal iemand ben die lui is, onzeker, niet goed weet wat hij belangrijk vindt en geen wilskracht heeft. Dat is wat ik ook daadwerkelijk geloofd heb – totdat er zich een kans voordeed. Eentje waarvan ik toen nog niet wist hoe groot deze was.  

Een lot uit de loterij 

In het najaar van 2016 nam mijn vader ontslag bij zijn oude werkgever. Mijn vader is een mooi mens en gelooft in een wereld waarin we meer voor elkaar zorgen, we iedere dag fluitend naar ons werk gaan en we allemaal gezond, veilig en voldaan weer thuiskomen. Dat is zeker niet vanzelfsprekend in een wereld waarin het vooral om winst maken, een hoge productiviteit en individualisme draait. Goed voor een ander zorgen kan pas wanneer je goed voor jezelf weet te zorgen en laat dat nou net een uitdaging zijn die elk mens op deze planeet heeft – ik weet er alles van. Om hier een oplossing voor te vinden zocht hij naar iemand die verstand heeft van gedragsverandering en zijn visie op de wereld deelt. Wie bleek er in dat plaatje te passen? Zijn werkloze zoon. 

Als werknemer van de Balm academie ben ik op zoek gegaan naar de oplossing voor de uitdaging waar elk mens op deze planeet voor staat: ons staande houden in deze complexe, onoverzichtelijke en snel veranderende wereld. Zorgen dat we de juiste dingen doen zodat we een lang, gelukkig en zinvol leven leiden. Een leven waarin we datgene doen dat écht voor ons van belang is en we ons minder laten leiden door bijvoorbeeld de mening van een ander, de spanning voorafgaande aan een presentatie of ons tegenzin om aan een verslag te werken. Met veel enthousiasme ben ik op zoek gegaan naar een antwoord dat niet alleen mijzelf, maar ook vele anderen om mij heen zou kunnen helpen om het leven gemakkelijker, prettiger, leuker of zinvoller te maken. Wat ik heb gevonden, doet me geloven dat eenieder, jong of oud, alles zelf in huis heeft om zijn of haar leven positief te beïnvloeden. 

Generieke vaardigheden om van gedrag te veranderen 

Ik merkte al snel op dat er in veel boeken haarfijn wordt beschreven welk gedrag we moeten vertonen om succes te behalen op allerlei vlakken in het leven. Het is misschien niet helemaal duidelijk wie de beste oplossing heeft gevonden, maar wat we moeten doen om gelukkiger te worden of meer geld binnen te harken, is ondertussen wel bekend. Om jezelf dit nieuwe gedrag aan te leren, is het van belang dat je op de juiste momenten andere, betere keuzes maakt. Er is gebleken dat dit vermogen – om af te wijken van een eerste ingeving en een bewuste keuze te maken – een vaardigheid is waar we allemaal beter in kunnen worden. Deze vaardigheid krijgt helaas nog weinig tot geen aandacht. De focus ligt vooral op het gewenste gedrag aangevuld met een goede dosis inspiratie en motiverende verhalen. Het uitgangspunt daarbij is dat wanneer je een overtuiging verandert, je gedrag zal volgen. Wat we ons niet goed realiseren, is dat luiheid, onzekerheid, angst of rare gedachtegangen, onderdeel zijn van onze menselijkheid en precies overeenkomen met hoe we in elkaar horen te zitten. Simpeler gezegd: het feit dat we soms gedachten, gevoelens, emoties of impulsen hebben die we liever niet hebben, betekent slechts dat we menselijk zijn en zegt niets, maar dan ook niets over ons als persoon. Op zijn hoogste dat je een goed functionerend mens bent. Nou, gefeliciteerd! Fijn dat je gezond bent.  

Door beter te leren wat het betekent om mens te zijn, hoe gedrag precies werkt en welke strategieën goed werken om nieuwe of betere keuzes te maken, ben je toegerust om effectief aan veranderingen te werken. Of je nou fitter, aardiger, geduldiger, dominanter, sneller of gelukkiger wil worden – het begint allemaal met een juist begrip van de uitdaging en de geschikte oplossingen.  

Wat heb jij hier aan? 

De afgelopen twee jaar ben ik bezig geweest om alles wat ik geleerd heb te verwerken in een driedaagse cursus, genaamd ‘Mijn mammoet en berijder’. Tijdens deze cursus leren deelnemers over generieke vaardigheden om van gedrag te veranderen. Deze vaardigheden passen zij tijdens de cursus toe op een zelfgekozen uitdaging. Achteraf bezitten ze de kennis om zichzelf deze vaardigheden volledig eigen te maken, zodat ze nu, maar ook in de toekomst veranderingen kunnen realiseren.  

Wil jij net als hen aan de slag gaan om jouw gedrag weer in lijn te brengen met wat er voor jou echt toe doet? Of wil je al die boeken met oplossingen vertalen naar de praktijk, zodat je er het maximale uithaalt? Op de cursuspagina vind je meer informatie!  

Meer over mij 

Naast mijn baan als gedragspsycholoog bij de Balm academie voetbal ik, zowel op het veld als in de zaal. Net als in mijn beroep, dien ik graag anderen in het veld, een stofzuiger op het middenveld noemen ze dat wel. Naast sporten houd ik erg van puzzelen, ben ik dol op bordspelletjes en lees ik graag. De boeken van Nicholas Carr over de invloed van automatisering op ons brein en ons gedrag vind ik erg interessant. Tot slot ben ik fan van de schrijfster Robin Hobb; The Farseer Trilogy is echt een aanrader.   

Bedankt dat je de moeite hebt genomen om deze pagina te lezen! Ben je geprikkeld door mijn verhaal? Neem dan gerust contact op! Ik sta open voor alle vragen, opmerkingen en eigen ervaringen en vind het altijd interessant om te sparren. Je kunt hier alvast een gratis instrument downloaden wat ik zelf graag gebruik om keuzes te maken die belangrijk voor mij zijn. 

Groet, Rutger Balm 

Rutger Balm
Rutger BalmGedragspsycholoog. Trainer. Coach.
Ik werk sinds november 2016 met veel plezier voor de Balm academie. Mijn missie is om het voor anderen zo gemakkelijk mogelijk te maken om te bepalen wat zij belangrijk vinden in het leven en hoe ze hier naar kunnen handelen.