De paradox van de gemakkelijke weg

De paradox van de gemakkelijke weg

Het overdragen van zoveel mogelijk taken aan machines, computers en andere hulpmiddelen ligt volledig in lijn met ons instinct. We creëren voor onszelf de juiste omstandigheden om datgene te doen in het leven dat écht van belang voor ons is. Tenminste, dat is de veronderstelling. Terwijl we het leven alsmaar gemakkelijker maken, leveren we in op vaardigheden die ons helpen om drempels te nemen, ons over tegenzin heen te zetten of spanning te verdragen. Is dat het wel waard?

Voorgesneden plakken kaas

Afgelopen maandag loop ik door de supermarkt, zoekend naar een blok jong belegen kaas. Bij het juiste schap aangekomen, kom ik erachter dat het aanbod kaas een transformatie heeft doorgaan. Terwijl er zo’n 8 merken bij elkaar 40 verschillende voorgesneden kaasproducten aanbieden, liggen er nog maar drie blokken kaas. Jong, jong belegen en belegen – van hetzelfde merk. Ik ben mij er bewust van dat de verhouding aan het veranderen is, maar dit doet me vermoeden dat de kaasschaaf binnenkort zelf uit de schappen gehaald zal worden. Waar komt deze verschuiving vandaan?

Het is aannemelijk dat de consument hier verantwoordelijk voor is. Oftewel: men verkiest voorgesneden plakken boven blokken. Als het niet meer noodzakelijk is om kaas zelf te schaven, waarom zouden we dan nog? Tel daarbij op dat we de kaas goed moeten bewaren en dat we het risico lopen dat de kaas bederft voor hij op is. Kortom, reden genoeg om het schaven van kaas over te laten aan een ander.

Toch besloot ik een blok kaas te kopen en ik zal u vertellen waarom.

Onze drang om het leven gemakkelijker te maken

Al geruime tijd geven we taken uit handen, zowel op fysiek als mentaal vlak. Dat begon met hulpmiddelen als de hefboom, het wiel en het telraam. Later kwamen daar machines bij en tegenwoordig is de computer bezig om ons steeds vaker te vervangen. Door taken over te dragen, hoeven we zelf veel van het zware, saaie of mentaal belastende werk niet langer te doen. Dit geeft ons de mogelijkheid om onze tijd en energie op andere vlakken te spenderen, bijvoorbeeld in de schoolboeken, bij het creëren van kunst of het maken van verre en mooie reizen. Daarbij zijn onze mogelijkheden en is ons potentieel gigantisch toegenomen. We leggen bijvoorbeeld langere afstanden af in een kortere tijd en kunnen meer werk verrichten met minder arbeid. Oh ja, en we hoeven onze kaas niet langer zelf te schaven, natuurlijk!

We zijn voorgeprogrammeerd om lui te zijn wanneer het kan.

We lijken een onuitputtelijke drive te bezitten om alles wat gemakkelijker kan ook gemakkelijker te maken. Bekeken vanuit een evolutionair perspectief is dat logisch. Vroeger waren we voornamelijk druk bezig om ervoor te zorgen dat we voldoende water en voedsel hadden, wijzelf en onze stamgenoten levend de volgende dag zouden halen en we goed in de smaak vielen bij geschikte partners. Hier succesvol in zijn kost tijd en energie en zodoende heeft het een evolutionair voordeel om kansen aan te grijpen om onszelf van onnodige arbeid te ontdoen. We zijn voorgeprogrammeerd om lui te zijn wanneer het kan.

Ons misleidende instinct

Zo’n 100,000 jaar geleden hielp onze selectie luiheid ons om meer status, nakomelingen of voedsel te krijgen. Tegenwoordig leidt het er vooral toe dat we meer tijd hebben om series te kijken, computerspelletjes te spelen en dat we op de hoogte zijn van ieder zijn of haar carrière, vakantie, verjaardagen, maaltijden en ga zo maar door. Dit zijn veelal zaken die ons kortstondig plezier geven, maar die ons op de lange termijn maar zelden een rijker en betekenisvoller leven geven.

Hetgeen ons in de huidige maatschappij succesvol maakt, is het vermogen om drempels te nemen, onzekerheden te overwinnen, taken niet langer uit te stellen, grenzen aan te geven, proactief te zijn en ga zo maar door. Dat vraagt van ons dat we af en toe tegen ons instinct of automatische reacties ingaan en de weg van de meeste weerstand kiezen. Die vaardigheid, om iets te doen wat ons van nature niet gemakkelijk afgaat, vraagt om oefening. Door alle moeilijke en vervelende taken uit het leven te bannen, zijn we diezelfde vaardigheid aan het afleren.

De paradox van gemak

Ik, jij en iedereen bezit, in meer of mindere mate, de vaardigheid om zelf te kiezen of we ons laten leiden door een eerste ingeving of dat we kiezen om ander gedrag uit te voeren. En het mooiste aan vaardigheden is dat je er beter in wordt naarmate je het vaker oefent. Elke keer dat je jezelf blootstelt aan taken die je vervelend, spannend of saai vindt, train je jezelf in het maken van de moeilijke keuze. Omgekeerd werkt het hetzelfde: des te gemakkelijker je het jezelf maakt, des te zwakker deze vaardigheid wordt. Dat is spijtig, aangezien veel van de mooie dingen in het leven niet vanzelf komen. Vaak vraagt dat van ons dat we genot en plezier in het hier en nu opofferen voor beloningen in de toekomst.

De vraag die we onszelf ten alle tijden moeten stellen: “Doe ik mijzelf er daadwerkelijk een plezier mee?”

Door zoveel mogelijk taken uit handen te geven, maken we het leven voor onszelf voor even misschien prettiger, maar ontnemen we tegelijkertijd onszelf de vaardigheid om inspanningen te leveren en waardevolle prestaties te behalen. Dit is in mijn ogen de paradox van gemak: enerzijds maakt het ons leven mooier, lichter en simpeler. Anderzijds kan het voorkomen dat we een rijk, waardevol en succesvol leven leiden. De vraag die we onszelf ten alle tijden moeten stellen: “Doe ik mijzelf er daadwerkelijk een plezier mee?”

Geef jezelf het mooiste cadeau voor 2019

De periode voor de jaarwisseling denken we na over hoe wat we het komend jaar anders en beter kunnen doen. Zonder de juiste vaardigheden zullen de meeste voornemens helaas bij voornemens blijven. Hoe anders kan dit zijn wanneer je besluit om jouw leven een tikkeltje moeilijker te maken. Ik geloof dat wanneer je de bewuste keuze maakt om zo nu en dan jezelf uit te dagen, jezelf een lastige taak voor te schotelen of de ongemakkelijke weg kiest, je dubbel en dwars terugbetaald wordt in mooie ervaringen en prestaties.

Tot op heden verkies ik het blok kaas boven de voorgesneden plakken. Niet omdat ik een groot blok kaas handiger vind of omdat ik verwacht dat ik het altijd zal opmaken. Zeker niet omdat ik geloof dat ik er elke dag zin in heb om te gaan staan schaven. Wél omdat ik denk dat zolang ik meerdere semi-vervelende taken in mijn leven behoud, mij dat op andere fronten in mijn leven verder helpt. Geef mij maar de moeite om het goed te bewaren, de korsten te snijden en de kaas te schaven. Bovendien zal ik daardoor ook nog wat beter moeten letten op mijn planning – anders bederft de kaas namelijk. Kan ik die vaardigheid ook gelijk trainen!

Oefening baart kunst

Om een ieder wat te helpen, heb ik wat suggesties om te gaan oefenen:

  • Ga weer hoofdrekenen! Weg met die rekenmachine – zet jezelf ertoe om weer eens ouderwets na te denken. (Bonus: je kan weer hoofdrekenen binnenkort)
  • Rijd naar een stad of dorp zonder op je gps te kijken. Kijk naar de borden, volg de aanwijzingen en vertrouw op je verstand. (Risico: je komt nooit op bestemming aan)
  • Loop naar een afspraak die minstens 20 minuten ver weg is. De heenweg zal meevallen; vooral de terugweg zal een goede test zijn. (Nee, je mag op de terugweg niet het openbaar vervoer pakken of opgehaald worden)
  • Maak een puzzel (legpuzzel/Sudoku/kruiswoordpuzzel) en ga nog een tijdje door nadat je het eigenlijk al wilt opgeven. Kun je nieuwe strategieën bedenken? (Bonus: je ontdekt een creativiteit waarvan je niet wist dat je hem had)

Allen een fijne jaarwisseling en maak er een mooi, moeilijk en vervelend jaar van!

Meer leren over jouw mammoet en berijder?

Cursusaanbod

Aanmelden voor de blog

Wil jij op de hoogte blijven van mijn avonturen, worstelingen en overwinningen? Meld je aan!

Eerdere blogs

Baldadigheid inzetten om los te komen van ingesleten patronen In een artikel deze week [...]

april 4th, 2019|

Van een groot naar een klein(er) vraagstuk Wanneer we nadenken over het verbeteren van [...]

maart 11th, 2019|

Uitstellen; waarom doen we het en wat kunnen we eraan doen? We kennen het [...]

februari 13th, 2019|

Een kleine investering met een grote impact Elk moment dat we iets willen veranderen, [...]

februari 8th, 2019|

Gedachten; de waarheid of slechts willekeur? Ik ben een slechte slaper. Ik wilde even [...]

januari 25th, 2019|
2019-02-09T15:05:44+01:00

Geef een reactie